Recente beelden van Autoweek laten zien hoe de auto’s volledig worden vernietigd, inclusief wielen. Voor de autorecyclingketen een uitzonderlijk beeld.
De auto’s stonden op naam van een 73-jarige vrouw zonder middelen om de lease te betalen, wat wijst op witwasconstructies. Beide voertuigen bevatten verborgen ruimtes, geschikt voor het verbergen van drugs, wapens of contant geld. De rechtbank oordeelde dat auto’s met dergelijke aanpassingen “per definitie onwettig zijn en enkel geschikt voor strafbare feiten”.
De bestuurder van de Mercedes was eerder al betrapt met een verborgen ruimte. Zelfs nadat die was verwijderd, werd opnieuw een ruimte aangetroffen. De rechter bepaalde vervolgens dat de voertuigen niet meer de openbare weg op mogen.
OM: “Demontage zou tegen de rechtbank ingaan”
Waarom was hergebruik hier volledig uitgesloten? Desgevraagd legt het Openbaar Ministerie Noord-Holland uit dat de juridische kwalificatie doorslaggevend is. “De rechtbank heeft onttrekking aan het verkeer gelast, niet verbeurdverklaring”, zegt OM-woordvoerder Ilse de Heer. “Demontage of verkoop van onderdelen zou daarom tegen de beslissing van de rechtbank zijn ingegaan.”
Bij verbeurdverklaring ligt dat anders. “Dan is meer mogelijk qua demontage, verkoop en hergebruik”, aldus De Heer. Meestal wordt een in beslag genomen auto dan zoveel mogelijk verkocht in de oorspronkelijke staat, tenzij verborgen ruimtes professioneel zijn aangebracht.
Het OM benadrukt dat volledige vernietiging van voertuigen met restwaarde zelden voorkomt. “Hergebruik is het uitgangspunt waar dat kan”, stelt De Heer. Bij de afhandeling werkt het OM samen met Domeinen Roerende Zaken en gespecialiseerde autodemontagebedrijven.
Onttrekking aan het verkeer versus verbeurdverklaring
Bij onttrekking aan het verkeer (artikel 36b-36d Sr) bepaalt de rechter dat een voorwerp definitief uit de maatschappij moet verdwijnen, ‘omdat het ongecontroleerde bezit ervan volgens de wet in strijd is met het algemeen belang’. De maatregel is bedoeld voor goederen waarmee strafbare feiten zijn begaan, voorbereid, of die de opsporing belemmeren. Onderdelen blijven juridisch deel van het voorwerp en mogen daarom niet worden verhandeld of hergebruikt. De maatregel kan ook zonder veroordeling worden opgelegd.
Bij verbeurdverklaring (artikel 33a Sr) vervalt het eigendom aan de Staat, maar blijft verkoop of hergebruik mogelijk. Dit is de gebruikelijke route bij in beslag genomen voertuigen.
Waarom ook onderdelen niet mogen worden hergebruikt
De voor de hand liggende vraag blijft: waarom niet simpelweg de verborgen ruimtes verwijderen en de rest van de auto recyclen? Het antwoord ligt in de aard van de maatregel. Bij onttrekking aan het verkeer moet een voorwerp definitief uit de maatschappij verdwijnen. De wet (artikel 36b-36d Wetboek van Strafrecht) zegt niet letterlijk dat onderdelen moeten worden vernietigd, maar dat volgt uit het doel van de maatregel: het voertuig mag op geen enkele manier terugkeren in het economisch verkeer.
Juridisch blijven onderdelen deel uitmaken van het voorwerp dat uit circulatie moet blijven. Een motor, versnellingsbak of velg verhandelen zou betekenen dat het voertuig alsnog gedeeltelijk ‘terugkeert’ in de maatschappij. Die redenering verklaart waarom bij deze maatregel ook technisch goede onderdelen de shredder in gaan.
De maatregel kan overigens ook worden opgelegd zonder dat iemand wordt veroordeeld. Het volstaat dat de rechter vaststelt dat een strafbaar feit is begaan. Dat maakt onttrekking aan het verkeer een zelfstandig instrument voor de rechter om goederen uit de maatschappij te halen.
Circulaire keten stopt bij de rechtbank
De rechterlijke uitspraak ‘onttrekking aan het verkeer’ betekent dat hergebruik van onderdelen geen rol kan spelen, ongeacht de technische staat of restwaarde van het voertuig. Tegelijk laat deze zaak zien dat volledige vernietiging geen automatisme is. In veruit de meeste gevallen waarin voertuigen in beslag worden genomen, is hergebruik van onderdelen wel mogelijk en zelfs uitgangspunt. En zelfs in dit uitzonderlijke geval zijn de voertuigen via het shredderbedrijf gerecycled en is sprake van terugwinning van materialen.
[Foto’s: met dank aan Autoweek / DPG Media]
