We spraken met Jaakko Savolainen, commercieel directeur van Fortums batterijdivisie, over de manier waarop het bedrijf zijn Europese activiteiten opbouwt. Fortum heeft drie strategisch gelegen locaties: in Ikaalinen (FI), Kirchardt (DE) en Harjavalta (FI). De eerste twee zijn gespecialiseerd in de voorbehandeling van batterijen uit elektrische voertuigen en stationaire opslagsystemen: demonteren, ontladen en mechanisch verwerken. De derde locatie, in Harjavalta, is het technologische hart van het proces. Hier staat de grootste hydrometallurgische recyclinginstallatie van Europa.
Van batterij tot herbruikbare grondstof
Het recyclingproces begint met het transport van de batterijen naar een van de voorbehandelingslocaties. Na binnenkomst worden ze opgeslagen, voorbehandeld en verwerkt tot een geconcentreerde ‘black mass’. Die zwarte massa gaat vervolgens naar Harjavalta, waar in een geavanceerd chemisch proces waardevolle grondstoffen worden teruggewonnen. De fabriek werkt volledig geautomatiseerd, is twintig meter hoog en voldoet aan de strengste Europese milieu- en veiligheidsnormen.
De gebruikte hydro metallurgische technologie is door Fortum zelf ontwikkeld, werkt zonder afvalwater en draait op hernieuwbare energie. Uniek is dat het proces geen natriumsulfaat als bijproduct oplevert – een stof die in andere recyclingprocessen in grote hoeveelheden kan vrijkomen en schadelijk kan zijn voor het milieu. Fortum ontwierp het systeem vanaf het begin zo dat dit soort reststoffen worden vermeden. Daarmee zet het bedrijf een belangrijke stap richting duurzame en veilige batterijrecycling. Teruggewonnen materialen zijn onder andere nikkel, kobalt en lithium.
Focus op grote batterijen uit voertuigen en opslag
Fortum richt zich nadrukkelijk op hoogspanningsbatterijen uit elektrische voertuigen en energieopslagsystemen – niet op batterijen uit consumentenelektronica. Deze grotere batterijen bevatten stoffen zoals NMC (nikkel-mangaan-kobalt) en NCA (nikkel-kobalt-aluminium), die rijk zijn aan kritieke grondstoffen. “Juist deze batterijen zijn van belang voor grondstoffenterugwinning en strategische onafhankelijkheid van Europa”, stelt Jaakko. De processen van Fortum zijn geoptimaliseerd voor maximale opbrengst uit deze materialen.
Nieuwe EU-regels: kansen én uitdagingen
Met de komst van de nieuwe Europese batterijenverordening ziet Fortum kansen, maar ook uitdagingen. De verordening verplicht tot een minimumaandeel gerecyclede materialen in nieuwe batterijen en introduceert een nieuwe indeling voor batterijafval. Belangrijke stappen volgens Fortum, maar de praktijk is weerbarstig. Zo ontbreekt een uniforme methode om het recyclingrendement te berekenen. “Elke recycler interpreteert de regels nu op zijn eigen manier, wat leidt tot verwarring en onzekerheid.”
Ook handhaving is een aandachtspunt. De manier waarop EU-lidstaten toezicht houden verschilt sterk, en er is nog geen eenduidig controlesysteem. Fortum pleit voor duidelijke, geharmoniseerde criteria en betere afstemming tussen landen.
Volledige transparantie met de batterijpas
Om aan de toekomstige eisen te voldoen, heeft Fortum een volledig transparant trackingsysteem ontwikkeld. Daarmee wordt elke stap in het recyclingproces vastgelegd: van binnenkomst van de batterij tot de uiteindelijke materiaaloutput. Dit systeem vormt de basis voor de ‘batterijpas’, waarin traceerbaarheid en herkomst van materialen centraal staan. Alle inkomende en uitgaande stromen worden gedocumenteerd. Die aanpak maakt Fortum tot een aantrekkelijke partner. Sinds 2022 werkt het bedrijf samen met ARN, die de afgedankte EV-batterijen levert. Fortum verzorgt vervolgens de voorbehandeling en recycling. Batterijen van ARN worden in Duitsland verwerkt.
Circulaire ambitie voor Europa
Voor Fortum draait batterijrecycling niet alleen om regels en technologie, maar vooral om het sluiten van de grondstoffencirkel in Europa. “Materialen die we hier inzamelen, moeten ook hier opnieuw worden ingezet”, zegt Jaakko. “Zo bouwen we aan een veerkrachtige en onafhankelijke Europese keten.”
